Thư viện chuẩn

Khái niệm

Thư viện chuẩn là tập hợp công cụ đi kèm ngôn ngữ hoặc môi trường chạy, cho phép giải quyết các nhu cầu phổ biến mà không cần cài thêm gói ngoài. Những nhóm chức năng thường gặp là toán học, chuỗi, tệp tin, thời gian, cấu trúc dữ liệu và xử lý lỗi.

Ví dụ dùng hàm toán học chuẩn

import math

print(math.sqrt(16))

program StdLibDemo;

uses Math;

begin
  Writeln(Sqrt(16):0:2);
end.

#include <math.h>
#include <stdio.h>

int main(void) {
    printf("%.2f\n", sqrt(16.0));
    return 0;
}

#include <cmath>
#include <iostream>
using namespace std;

int main() {
    cout << sqrt(16.0) << endl;
    return 0;
}

Console.WriteLine(Math.Sqrt(16));

console.log(Math.sqrt(16));

console.log(Math.sqrt(16));

package main

import (
    "fmt"
    "math"
)

func main() {
    fmt.Println(math.Sqrt(16))
}

fn main() {
    println!("{:.2}", 16_f64.sqrt());
}

Điều cần chú ý

Chỉ thêm thư viện ngoài khi thư viện chuẩn không còn đáp ứng tốt nhu cầu.
Tìm hiểu tài liệu chính thức của thư viện chuẩn ngôn ngữ mình đang học để biết những gì đã có sẵn.

Ghi chú theo ngôn ngữ

Thông tin</div>

Thư viện chuẩn Python rất đầy đủ với hàng trăm module. Với toán học, math cung cấp các hàm căn bản. Module random, datetime, os, sys, json là những module được dùng rộng rãi.

Pascal dùng khai báo uses để đưa các unit vào chương trình. Unit chuẩn phổ biến: Math, SysUtils, Strings, Crt.

C dùng #include để đưa header của thư viện chuẩn vào. Headers phổ biến: <stdio.h> (I/O), <math.h> (toán học), <string.h> (chuỗi), <stdlib.h> (cấp phát bộ nhớ, random, chuyển đổi).

C++ kế thừa thư viện C và bổ sung STL (Standard Template Library) với các container như vector, map, set và nhiều thuật toán chuẩn. Headers C++ không có đuôi .h: <cmath>, <iostream>, <string>.

C# có .NET base class library rất phong phú. System.Math, System.IO, System.Collections.Generic là các namespace thường dùng. Không cần import thêm — chỉ cần dùng namespace đúng.

Trong trình duyệt, JavaScript có Math, Date, JSON, setTimeout… sẵn có. Trong Node.js, module chuẩn như fs, path, http cần require() hoặc import.

TypeScript dùng cùng thư viện chuẩn như JavaScript. Kiểu dữ liệu của thư viện chuẩn được định nghĩa trong file lib.d.ts đi kèm TypeScript.

Go có thư viện chuẩn phong phú. Package fmt cho I/O, math cho toán học, strings và strconv cho chuỗi, os và io cho tệp tin. Tất cả đều cần import tường minh.

Rust có std crate là thư viện chuẩn. Nhiều thứ trong std::prelude (như Vec, String, Option, Result) được import sẵn. Các module khác cần use std::... để dùng.

Chỉ thêm thư viện ngoài khi thư viện chuẩn không còn đáp ứng tốt nhu cầu.

Trong series này: